Zorionez, badirudi kezka hori zabaltzen doala, eta nire pozerako, sakelako gailuetarako euskarazko edukiak ez dira nik uste nuen basamortu lehorra. Ondo bilatuz gero, oasiak ere aurki daitezke han eta hemen. Albisteak patrikan eta euskaraz izan nahi dituenak, esaterako, badu non aukeratu:

1.- Sustatu.com

Hasieratik hastearren… sustatu.com euskarazko albistegi digitalen dekanoak badu bere bertsio ibiltaria, eta hura ere bertsio ibiltarien dekanoa dela esan liteke.

Codesyntaxeko lagunek 2002ko abenduan prestatu zuten Sustaturen bertsio sinplifikatu bat Palm eta beste gailu batzuetan AvantGo aplikazioa (goian bego) erabiliz irakurtzeko. Hara iristeko, www.sustatu.com/pda helbidea erabili behar da.

2012an, AvantGo-rik ez dago jadanik, baina Sustatu sinplifikatuak zutik dirau, eta adinaren eragina igartzen bazaio ere, erabilgarria da oraindik.

2.- Zuzeu.com

Albistegi digital ‘puroekin’ jarraituz, zuzeu.com-ek ere badu bertsio ibiltaria. Webgune osoa WordPress blog plataformaren gainean egina dago, eta zuzeu.com-en edukiak patrikaratzeko lana ere WordPressen doako gehigarri batek egiten du: WPtouch du izena, eta blog honetan bertan ere erabiltzen dut, zuzeuko lagunek egindako euskaraketa eta guzti.

Pluginak oso itxura ‘modernoa’ ematen dio WordPressekin egindako edozein bitakorari, ia-ia batere lanik eman gabe. Erabiltzaileak ere ez du aparteko lanik hartu behar sakelako bertsioa ikusteko, WPtouch bera arduratzen baita erabiltzailearen gailuaren araberako bertsioa erakusten. Orriaren bukaeran bertsio mugikorra desgaitzeko aukera ere ematen du, gauzak bere jatorrizko diseinuarekin ikusi nahi izanez gero…

WPtouch gehigarri hori sekulako aurkikuntza izan da, eta oso-oso erabilgarria iruditzen zait WordPressekin euskarazko gauzatxoak egiten gabiltzanok mugikorretara ere salto egiteko. Oso erraza da erabiltzen, baina egunen batean saiatuko naiz tutorialtxo bat egiten…

Bai, eta zer? Hemen ez bada, esango didazue ba autobonboa non egin behar dudan!

3.- Argia

Hedabide tradizionaletara bagoaz, Argia astekariaren bertsio ibiltaria ere aurkikuntza handia izan da niretzat. Idearik ere ez daukat honen xehetasun teknikoen inguruan, baina itxuraz oso txukuna da, erraz irakurtzen da pantaila txikian, argazkiak eta guzti, eta, aurrekoak bezala, berak bakarrik atzematen du zer gailu motarekin sartu zaren eta horren arabera egokitzen du pantaila.

Gailu txikietarako bertsioak oso nabigazio erraza eskaintzen du, eta sarritan asko eskertzen diren funtzio sinple batzuk ere, hala nola letraren tamaina aldatzea, edota eduki bakoitza zuzenean partekatzeko eta komentatzeko aukera. Ah! Baita egileen jarraitzaile egitekoa ere.

Zuzeun bezala, Argia ibiltariak bertsio osora pasatzeko aukera ere eskaintzen digu.

4.- Berria

Berria ere patriketara sartu zaigu duela ez asko. Testuzko zein ikus-entzunezko edukiak eskaintzen ditu eta, besteek bezala, bertsio mugikorra behar dugun ala ez automatikoki atzematen du, eta hala ere aukera ematen digu nahi dugunean pantaila osoko bertsiora pasatzeko.

Eskaini behar duen albiste kopuruarengatik seguruenez, guztietan kargatuena iruditu zait Berriaren sakelako bertsioa. Esango nuke editoreek tartetxo bat hartu beharko luketela pentsatzen bertsio zabaleko eduki guztiak sakelakoan ere sartu behar diren ala ez, eta iragazirik jarriz gero nolakoa eta zeren araberakoa izan behar duen. Baina ei, lehenengo urrats gisa oso txukuna da hala ere! (Bestek egindakoa kritikatzea oso erraza da, badakit!).

5.- TOKIKOM

Bestek egindakoa kritikatzea erraza denez, neurri batean gutxienez neuk egindakoari emango diot egurra orain . Topagunean bazkidetutako tokiko hedabideei presentzia eta bateratasun handiagoa eman nahian, TOKIKOM marka bateratua sortu genuen duela urte pare bat.

Markaren elementuetako bat tokikom.com albiste batzailea da. Webgune horretan orden kronologikoan ikus daitezke edizio digitala duten tokiko hedabideen azken albisteak, eta nahi izanez gero herri edo eskualde bakar batekoak soilik aukeratu daitezke.

Batzailea bera zein iaz abiatu genuen bertsio mugikorra prekario samarrak dira, baina datozen asteotan astindu ederra emango diogu TOKIKOMen kontzeptu osoari, eta emaitza digitaletan ere laster ikusiko da aldea

6.- Goiena

Tokikoez ari garela, ezin aipatu gabe utzi oraindik ere beta fasean dagoen Goiena Debagoieneko komunikazio taldearen bertsio ibiltaria. Egitura teknikoaz ezertxo ere jakin gabe, esango nuke ARGIAren sistema berbera edo bere aldaeraren bat erabiltzen duela eta, besteak beste, geolokalizazioa erabiltzen saiatzen da, zugandik hurbilen dauden albisteak eskaintzeko.

Goiena TB eta Arrasate Irratira ere iristeko aukera eskaintzen du, eta oro har, itxuraz eta funtzio aldetik oso txukuna da nahiz eta, Berriak bezalaxe, beharbada eduki lartxo izan.

Argiak bezalaxe, Goiena ibiltariak edukiak zuzenean komentatzeko zein partekatzeko aukera eskaintzen du.

7.- Uhinbak

Aurrekoak ez bezala, uhinbak aplikazioa da, hots: zure segapotora jaitsi beharreko programa bat. Android zein iOS gailuetan erabil daiteke, eta euskarazko 12 irrati online entzuteko aukera ematen du.

Hori bai, egitasmoaren berri ematen duen webgunea ez dago sakelako gailuetarako egokituta! ¬.¬

8.- EiTB

m.eitb.com webgunea

Euskal Irrati Telebistaren edukiak bi eratara ikus daitezke segapototik: webgunetik zuzenean edo aplikazio baten bidez.

• m.eitb.com webgune mugikorraren helbidea eskuz sartu behar da telefonoan, bestela sistemak pantaila handirako bertsiora eramango gaitu-eta. Hiru motatako edukiak eskaintzen dizkigu aukeran: bideoak (oso kalitate handikoak, egin ditudan probetan), audioak eta argazkiak; eta lau hizkuntza: euskara, frantsesa, ingelesa eta gaztelera (anana zaporeko Sugus bat lehenetsitako hizkuntza zein den asmatzen duenarentzat). Geolokalizazioa erabiltzeko baimena ere eskatzen du, nahiz eta gero ondorio praktikorik ez izan.
• Aplikazioa. Uhinbak bezala, EiTBk aplikazio propioa du Android eta iOS gailuetarako. Aplikazioarekin telebistako albistegiak nahi dugun unean ikusi, taldeko irratiak online entzun, eitb.com atariko albisteak irakurri eta ETBko saioak ikus ditzakegu sakelakoan.
  Webguneak ez bezala, aplikazioak interfazerako zer hizkuntza nahiago dugun galdetzen digu lehen aldiz erabiltzean. Aukera horrek aplikazioaren interfazeari eragiten dio, baina esango nuke oraindik teknikoki findu behar dutela hizkuntza aukera horrek edukiei ere eragin diezaien. Edonola ere, hau ere aplikazio txukuna da.

Ikusten duzuenez, boteprontoan pentsa daitekeena baino askoz ere aukera gehiago ditugu gure gailu ibiltariak euskarazko edukiekin elikatzeko… eta hauek hedabide ‘tradizionalak’ baino ez dira. Seguru nago beste makina bat blog, webgune eta aplikazio solte dabilela hor zehar. osatuko dugu katalogoa? Zuek zeintzuk ezagutzen dituzue? Gehitu sarrera honen komentarioetan edo twitterren #euskarapatrikan etiketarekin!

Galdera zehatza ere proposatu didate, gaia apur bat zentratzeko:

Gure erakunde edo enpresa sare sozialetan badago, zenbat kontu erabili? Bakarra bi hizkuntzatan? Bat hizkuntza bakoitzeko?

Zintzotasun osoz erantzungo dut, etxeko flexoaren argipean jarduteak ematen duen patxada horretatik: ideiarik ere ez. Ez dut uste galdera horrek erantzun bakarra izan dezakeenik. Esango nuke faktore asko hartu behar direla kontuan, eta horien arabera izango dela egokiagoa erantzun bat ala bestea. Erantzuna baino, beraz, galdera gehiago bururatzen zaizkit, zirt ala zart egin erabakitzen lagundu ahal digutenak.

Koherentzia kontuak

Sare sozialetan sartu aurretik ere, gure erakundeak hizkuntz irizpide batzuk izango ditu zehaztuta: zer hizkuntzari ematen diogun lehentasuna, laneko hizkuntza zein dugun, kanpo komunikazioan nola jokatu… Sare sozialetan (erakunde gisa) dugun jardunak horrekin bat etorri behar du, finean erakundearen komunikaziorako beste kanal bat baino ez da.

Normalean euskaraz komunikatzen gara egoerak bestela eskatu ezean? Sarean ere halaxe ibiltzea komenigarriena orduan. Bezero edo interlokutorearen arabera jokatzen dugu? Jokaera hori sare sozialetara nola ‘itzuli’ aztertzen jarri beharko gara. Horren inguruan ez dugula batere gogoetarik/erabakirik inoiz egin? Tira ba, aitzakia ezin egokiagoa dugu hau zer hizkuntz jokaera dugun, horrek zer eragin duen, eta ‘arautu’ nahi dugun hausnartzeko.

Abiapuntu moduan, proposamen bat irakurri nion aurrekoan Joseba Kamiori, eztabaidatzen hasteko primerakoa iruditu zitzaidana. Josebak berak aipatzen duen graduazioa ezartzeko eztabaida oso interesgarria izan daitekeela iruditzen zait.

Nolako jarraitzaileak (nahi) dituzu?

Komunikazio kontuetan, sarritan entzuten da hartzailearen arabera jokatu behar dela. Gure mezua harengana iristea nahi dugu, eta horrek, noski, gure jarduna baldintzatzen du. Irizpide horretan soilik oinarrituta, honek guztia konponbide erraza du, noski: erdara hutsez aritu eta akabo problemak, euskaldun guztiak erdaldunak ere garenez gero.

Baina honaino iritsi bazara, zuk edo zeure erakundeak hizkuntzarekiko neurri bateko ala besteko konpromisoa ere baduzue, eta konpromiso horrek ere gure komunikazio jarduna baldintzatzen du. Esaten dugunaz gain, nola esaten dugun ere oso garrantzitsua da. Gure mezuak gaztelera hutsez, elebiz ala euskaraz soilik eman, oso ideia ezberdinak zabalduko dituzte edukian bertan azaltzen dugunaz gain. Hizkuntza aukerak berak irudi bat zabalduko du gure jarraitzaileen artean, gutaz zein haiekin izan nahi dugun harremanaz.

Irizpide orokor gisa, euskara soilik erabili ahal den guztietan horren aldeko apustua gomendatuko nuke. Ikasleentzako papergintza materiala saltzen duen enpresa bat bagara, egintzat jo dezakegu gure publiko horrek euskaraz jakingo duela; bai gutxienez twitter bidez eman daitezkeen mezu laburrak ulertzeko beste. Edozein kasutan ere, sare sozialek daukaten abantailarik handienetakoa feedback erraz eta berehalakoa da. Azkar jakingo dugu euskara hutsezko jardunak arazo bat sortu ahal digun, eta arazo hori larria den ala ez.

Nolako mezuak zabalduko dituzu?

Baina jo dezagun erdaraz ere aritzea beste erremediorik ez dugula. Gure xede taldean ez-euskaldunek pisu handia dutelako, Euskal Herritik kanpoko merkatuan ere badihardugulako… Josebak hizkuntza bakoitzak bere kontua izatea proposatzen du, eta komunikazio hutsezko irizpide batetik ikusita erabat lojikoa iruditzen zait: zertarako ‘zikindu’ jarraitzaile ez-euskaldunaren pantaila ulertuko ez dituen euskarazko mezuekin? Edo zertarako bidali euskaldunari mezuak bi hizkuntzatan errepikatuta? Onena eta ‘garbiena’ hizkuntza bakoitzak bere kanala izatea…

Baina planteamendu horretan euskararekiko konpromisoaren aldagaia txertatuz gero, beharbada garbitasun apur bat sakrifikatu dezakegu beste hainbat konturen izenean. Esan nahi dut: sare sozialetan dugun jarduna oso zabala ez bada (egunean bizpahiru mezu gehi, noski, iristen zaizkigun mezuei erantzutea), euskara eta erdara kontu bakar batean uztartzeak ikusgarritasuna ematen dio euskarari. Erdaldunak euskaraz ere mugitzen garela ikusiko du, eta beste jende batek ere gurekin euskaraz jarduten duela. Eta ondo ezagutzen ez gaituen euskaldunak ere euskaldun gisa identifikatuko gaitu, nahiz eta, beharbada, ordura arte gurekin erdaraz aritu den. Zentzu horretan, hizkuntza bakoitzak bere kontu propioa izateak bi hiztun-komunitateen arteko mugak indartzea dakar.

Horrek bere mugak ditu, noski: informazioa asko sortzen badugu eta sare sozialetan mezuak ordu erdirik behin zabaldu behar baditugu etengabe, argi dago bikoizten ibiltzeak kalte baino ez digula egingo. Horrelako kasuetan hizkuntzak banatzea lagungarri gerta daiteke.

Oharrak

Orain arte idatzitakoa gainbegiratu ondoren, kontu bakarraren alde egingo nuke oro har, egingarria eta arrazoizkoa den kasu guztietan (mezu kopuru ez oso handia, publikoaren zati handi bat euskaldun ‘pasiboa’ behintzat…), eta horretarako aukera minimoa ikusiz gero, euskara hutsez gainera. Berriz ere diot: Twitter bezalako sare batean sar daitezkeen mezuak ulertzeko ez da euskal filologia behar normalean; eta Facebook eta enparauetan, gure mezua ulergarriago egiteko irudiak eta bestelako makuluak erabil ditzakegu…

Kontu bakar horretan, gainera…

• mezuak lehendabizi euskaraz sartuko ditugu
• euskarazkoak eta gaztelerazkoak mezu banatan, ez biak mezu berean sartuta
• Google Plusen, esaterako, mezuak zirkuluka banatzeko aukera aprobetxatu ahal dugu euskarazkoak eta erdarazkoak publiko ezberdinetara zabaltzeko
• garrantzitsuena irudi, bideo edo doinu bat denean, aukera baldin badago euskarazko testu bakar batekin moldatu. “Hona gure etxe berria”, “Egun on”, “Zorionak”… baina baita “Karpeta gorria 10€”, “Disko berria salgai”

Hala ere, zure kasuan kontu ezberdinak behar izanez gero, eman lehentasuna euskarazkoari, eta lehentasun hori era grafikoan islatu. Gauza sinpleak dira: esaterako, euskarazko kontuaren izena ERAKUNDEA izatea, eta erdarazkoa ERAKUNDEA_ES (edo ERAKUNDEA_FR), eta ez alderantziz.

Eta honaino flexoaren epeltasunak logura eragiten hasi bitartean bururatu zaizkidanak. Hasieran esan dudanez, errezeta magikorik ez daukat, eta gainera ez dut uste halakorik dagoenik. Baina zure erakundean honen inguruko gogoeta egiteko denboratxo bat hartzeak seguru ez dizuela kalterik egingo.

Bitartean, ondo egongo litzateke honen inguruko eztabaida zabaltzea. Zuek nola ikusten duzue kontu hau guztia? Esperientziarik bai? Erabili beheko erantzunak hau dena osatzeko (edo ukatzeko!)

Ideia bat izan dut: Orain artikulu hau kopiatu, beste nonbait itsatsi eta izugarri aberastuko naiz!

Egizu lasai. Baina gogoratu nondik atera duzun argi esan behar duzula. Eta on egin!

GOIENAren hurbilketan interesgarriena egin zaidana, kodeok erabiltzeko sortu duten ‘estilo liburua’, nolabaiteko balio erantsia eman nahian. Hona Ibanen blogetik zuenean kopiatutako dekalogoa zortzikoa gora (CC lizentziak!!!):

1. Erabiliko dugu informazio gehigarriren bat ematen badugu: elkarrizketa bat paperean atera eta elkarrizketa luzeagoa mp3an, edo bideoan, edo… Gurean eskaneatzera animatzen denak zeozer gehiago jasoko du beti.
2. Argazki galeriak ditugunean. Paperean sartzeko baino argazki gehiago ditugunean erakusteko: jaiak, kontzertuak, albiste interesgarriak irudi aldetik… Oñatiko jaietan paperean atera genituen 5 argazki, baina 100etik gora genituen goiena.net-en.
3. Ez dugu erabiliko paperean dagoen gauza bera qr bidez lortzeko. Jakinekoa da interesa ere izan dezakeela helbidea gordetzeko eta geroago irakurtzeko, etab.  Baina ez dugu horrelakoetan erabiliko.
4. Ez dugu QR-ekin ale guztia josiko. Neurrian asmatu behar da. Erabili behar direnean erabili eta kito. Erabiltzearen aldeko, baina plastadarik eman barik.
5. Erabili QR dezenteak. Hau da, behin inprimatzen ditugula ez daitezela txikiegiak izan. Edozein doako programarekin erabiltzeko modukoak izan daitezela tamainaz.
6. QR-en ondoan ez jarri azalpen luzerik “hemen aurkituko dituzu jaietako argazki gehiago…” horrelako esaldirik ez. QR-a nahikoa da huts hutsean.
7. Telebista saioetan ere erabili izan dugu. Kasu honetan saioa amaitu osteko kredituetan.
8. Arrakasta? ikusiko dugu. Gura dugu probatu. Kontuan izan Estatuan 12 milioi lagun baino gehiago sartzen direla sarera eskuko telefonotik… Gazteen kontua dela esaten dute askok… bai zera! Sartzen diren horietatik %50 dira 35 urtetik gorakoak.

Urriaren 2ko alea eskutan hartuta, honako itxura hau du:

Lehen begiratuan ezer arrarorik ez, ezta?

Lehen begiratuan, ezer arrarorik ez dagoela esango didazue, baina ondo fijatuz gero, berehala konturatuko zarete. Hor daude, izkinetan, testu bakoitzaren amaieran: QR kodeak dira, testu bakoitzaren edizio digitaleko bertsiora garamatzatenak. Horrela, ARGIA taberna edo liburutegi batean hartu badugu, eta bertan aurkitu dugun testu bat etxean patxada handiagoz irakurri nahi badugu, edo erreferentzia gorde, edo twitter bidez konpartitu.. telefonoko kamerari eragin eta listo, hortxe dugu artikulu osoa.

Idea izugarria iruditzen zait, lehenago ere horrelako zerbait egin zitekeela ‘sujeritu’ izan dut hemen bertan, baina ordurako lanean ari ziren jadanik ARGIAko lantaldekoak, eta esan behar dut kodeak inplementatzeko erabili duten erak nire espektatiba guztiak gainditu egin dituela.

Prozesua erraz-erraza da. QRak irakurtzeko aplikazioa ireki, kodeari argazkia egin, eta tak! Hortxe aterako zaigu testuaren edizio digitalaren helbidea. Helbide hori zuzenean ireki edo beste aplikazioren batean erabili dezakegu:

Kamera kodearen gainetik pasatu eta, botoirik ukitu gabe, QR irakurgailuak hauxe erakutsiko digu

Horrekin soilik iruditzen zait meritu handia duela ARGIAk, baina nire poza biderkatu egin da URLa ireki eta segapotoko pantailan ARGIA.COMen ‘mobile’ bertsioa ikusi dudanean, hau da: pantaila txikietarako espreski egokitutako bertsioa. Eroso-erosoa da irakurtzeko (pantaila txikiek eman dezaketen erosotasunaren mugetan, beti ere, noski), eta oso azkar irekitzen da. Lotura berbera ordenagailu ‘arrunt’ batetik irekiz gero berriz, argia.com ‘arrunta’ ikusiko dugu, ohiko zutabe, irudi eta abarrekin.

Aldizkari bat, hiru euskarri

Laburbilduz: oso-oso-oso lan txukuna, eta -seguru nago- ematen duena baino izerdi eta buruhauste gehiago ekarri dituena, ‘auzo-harrotasuna’ sentitzeko moduko emaitzarekin. Berrikuntza liluragarri guztiak ez baitatoz New York Times-etik! Esploratu beharreko bide berri bat ireki dute ARGIAkoek… besteren bat animatuko da?

A, baina hori bai: hurrengorako ea baten bat akordatzen den ARGIAko maketatzailearen ordenagailuari gaztelerazko testu zuzentzailea kentzen, Bestela  honelako Donositak gertatzen dira eta!

Demagun online edizio txukuna duen paperezko argitalpen baten irakurlea naizela. Goienarena, esaterako. Aldizkaria etxean jaso dut, edo tabernan hartu dut gosaria hartzen dudan bitartean gainetik irakurtzeko. Eta halako batean,  oso testu interesgarri batekin egin dut topo. Adibiderako, hauxe bera izan liteke:Ados. Orain, demagun edukia hain interesgarria iruditu zaidala non Twitter, Facebook, G+ edo beste sareren batean partekatzeko gogo eutsi ezina etorri zaidan. Zer egin dezaket?!?

1. "Halako artikulua irakurri dut Goienan" edo antzeko zeozer tuiteatu. Oso-oso efizientea ez da, tuita irakurtzen duenak nekez izango baitu testu bera eskura.
2. Ideia apuntatu, ordenagailu baten aurrean nagoenean Goienaren webgunera jo, edukia bilatzailean bilatu eta haren lotura partekatu. (Ordurako eduki hori partekatzea lehen bezain garrantzitsua, interesgarria edo lehentasunezkoa iruditzen jarraitzen bazait, noski).
3. Hartu segapotoa, Google Goggles ireki, artikuluari argazkia egin eta OCR bidez partekatu. Aurrekoan horixe egin nuen DEIAko testutxo batekin, baina ez nago oso pozik emaitzarekin (teknikoki harrigarria bada ere).

Hiru formulok dezenteko lana eskatzen diote irakurleari, eta emaitza ‘zalantzazkoak’, baikor izanda. Eta uste dut laugarren modu bat egon daitekeela, editoreei lan apurtxo bat eman ahal diena, baina papereko edizioa, digitala eta sare sozialak elkarrekin lotzeko oso ondo etor daitekeena.

Kontua sinplea litzateke: papereko edizioan, artikuluaren amaieran edo traba asko egiten ez duen nonbait, QR kode bat txertatzea interneteko bertsioaren URLarekin. Hartara, edukia partekatu edo, besterik gabe, gogokoetan gorde nahi izanez gero, telefonoarekin argazkitxoa egin eta botoi bati ematea baino ez dago:

Ez nago guztiz seguru kontu horiek nola egiten diren, eta pentsatzen dut argitalpen bakoitza mundutxo bat izango dela, baina seguru nago papereko eta interneteko edukien arteko lotura nahiko automatizatuta dagoela leku gehienetan, eta beraz QR horiek sortzea ere nahiko erraza litzateke…

Enfin, horra burutazioa. Uztaila bukaera izateko ez dago txarto, ezta?

OHARRA:

Josu Orbe lagunak primeran azaldu du bere blogean, -labur eta argi, behar den moduan!- QR kodeak zer diren eta nondik datozen.

Click here to view the video on YouTube.

Informazio gehiago nahi? Iragarkian argi asko esan dute ba nora jo behar den horretarako

PD.: Ah, bide batez, azkenean aurkitu dut udako abesti-proposamena. Mutil gixajoa!

Click here to view the video on YouTube.

Honezkero denok jakingo duzue Applek bere sistema eragileen bertsio berriak aurkeztu dituela, eta online zerbitzu berriak ere abiatzekotan dela, eta abar eta abar.

Neuk ere Apple aipatu nahi dizuet gaur, baina ez horren berri emateko. Steve Jobsen enpresak prentsaren salbatzailetzat aurkeztu du bere burua sarritan, batez ere iPadaren etorrerarekin, eta egunkari asko ere Appleri begira daude euren etorkizun digitala nondik nora joango den erabakitzeko.

Financial Times aplikazioa bertan behera geratuko da HTML5 bertsioaren mesedetan

iSalbazioak, ordea, peajeak eta kalte kolateralak baditu, eta ez gutxi, gainera. Lehen biktima argi eta garbia, nire ustez behintzat, paper elektronikoa da. iPadaren merkaturatzeak eta Applek haren inguruan muntatu duen txarangak lehiakide guztiak tablet erako gailuei begira jarri ditu, paper elektronikoan oinarritutakoak bazter utzita. Irakurterrazagoa, energiaren kontsumoaren aldetik askoz ere eraginkorragoa eta gailu eramangarrietan erabiltzeko askoz ere egokiagoa den teknologia (prototipo malguak ere ikusiak ditugu han-hemenka) dike lehorrean geratu da, Appleren gailuak sortu duen lilurarekin lehiatzeko ahaleginetan.

Applek lortu du prentsa digitalaren alorrean erreferentea izatea (euskarriari dagokionez behintzat), eta botere hori baliatu nahi du etekin ekonomiko handiagoak lortzeko (beste edozein enpresak ere berdin egingo luke, noski). Baina jokaldia txarto atera ahal zaio Jobsi.

Joan den otsailean, App Store online dendaren bidezko harpidetza sistema estreinatu zuen. Haren bidez, aplikazio egileek harpidetza kuotak kobra ditzakete euren aplikazioen bidez. Esaterako: FInancial Times egunkariak aplikazioa sor dezake bere edukiak Appleren gailuetan irakurri ahal izateko, eta aplikazio horretan bertan txertatu eduki horien harpidetza eskatu eta ordaintzeko aukera.

Aukera erosoa irakurlearentzat zein hedabidearentzat, zalantzarik gabe, xehetasun bat behintzat albo batera uzten badugu: Appleren politiken arabera, sistema horren bidez lortzen den diruaren %30 Applerentzat berarentzat izan behar duela. Financial Timesen harpidetzaren truke 15 euro ordainduz gero, 4,5 Jobsen poltsikora doaz.

Eta gertatu behar zena gertatu da: Financial Times gogaitu egin da baldintza horiekin eta, batez ere, lehenago ala beranduago aldatzeko ikusten diren aukera urriekin, eta pikutara bidali du bere aplikazioa. Haren ordez, iGailuetan primeran ikusten den webgune dinamiko berri bat sortu du, HTML5 erabiliz, eta haren bidez bideratuko ditu aurrerantzean harpidetzak zein harpidedunentzako edukiak. Abantaila gehigarri bat ere badu horrek: Applerenak ez diren gailuen jabeek ere egin ahal izango dute harpidetza, merkatua zabalduz.

Ez dakit FInancial TImesen kasua anekdotan geratuko den, ala beste batzuek ere jarraituko dioten. Financial TImes publikazio handia da, irakurle asko eta asko dituena, eta Appletik banatzeko margen nahikoa izan dezake, baina hedabide txikiagoek beharbada nahiagoko dute Appleren bidezko harpidetzen %70, ezertxo ere ez jasotzea baino…

Prentsa digitalaren etorrerarekin eta, batez ere, Estatu Batuetan hainbat hedabidek martxan jarri nahi duten freemium ereduarekin (informazioaren azaleko zatia dohainik eskuratzen da, baina xehetasunak lortzeko ordaindu beharra dago), piramidearen kontu hori zaharkituta geratzen da. Izan ere, Ramon Salaverriak bere blogean dioenez, nekez ordainduko du ezer irakurleak, baldin badaki albistearen informazio esanguratsua dohainik duen hasierako zati horretan doala, eta gainontzekoa osagarriak baino ez direla.

Gauzak horrela, paradigma berria ezarri beharra dagoela ematen du. Hedabide digitalak errentagarri suertatzeko, albisteen hasieran ahalik eta informazio gutxien eman behar da, irakurleari jakinmina eragin eta erosi beharreko bertsiorantz erakartzeko.

Ikus dezagun adibide praktiko bat: hau da berria.inforen gaurko portada, paradigma klasikoaren arabera:

Berria.inforen azala, 2010/09/21 (klik handiago ikusteko)

Bistan da informazio esanguratsu guztia agerian dagoela, eta beraz inork ez lukeela ordainduko azal horretatik barrura igarotzeko. Horretarako, azala honelaxe idatzi beharko genuke:

Azal berbera, era errentagarrian idatzita (klik handiago ikusteko)

Zer iruditzen? Ez daukat nik oso argi ba bigarren azal horrek ezer salduko ote duen…

Lehenengoa meta-aldaketa bat dela esan genezake, barrura begirakoa. Topagunean, horrelako ekimenak jendaurrean aurkezteko, ohikoena prentsaurrekoa antolatzea da. Aaaasko kritikatu da azken boladan edozer aurkezteko prentsaurrekoa egiteko dagoen inertzia, batez, ere, oraingo honetan bezala, eman beharreko informazioa nahiko lineala denean: lehiaketaren oinarriak, parte hartzeko baldintzak, epeak eta beste ezer gutxi. Etxe barruan ere sarritan komentatu dugu hori, baina jakina da inertziak zer indartsuak diren…

Total, Kameratoia ikus-entzunezko lehiaketa izanda, eta prentsaurrea egiteko gogo gutxi zegoela ikusita, esperimentu bat egitea proposatu genuen: bideo-aurkezpen bat grabatu, ohiko prentsa oharrarekin zabaldu… …eta ikusi zer oihartzun lortzen duen. Bideoa, egia esan, planifikazio (eta bitarteko) handirik gabe egina dago, bistan denez, baina gutxienez formula berriak probatzeko gogoa uzten du agerian… batez ere bertan agertzen den Sonia lankidearen partetik! (Gaixoa mila bider damutu da bideoa Youtuben eskegi genuenetik). Hemen duzue emaitza, eta bertan azaltzen da Kameratoiak aurten parte-hartzaileei begira izango duen “benetako” aldaketa handia eta horren arrazoiak.

Click here to view the video on YouTube.

Niri neuri zapore gazi-geza utzi dit kontuak: batetik pozik nago, azkenean, hamaika aldiz esan ostean, ausartu egin garelako aurkezpena beste era batera egiten. Baina kezkatuta ere banago: prentsa jarraipena egitean, Kameratoiak apenas ez du oihartzunik izan ohiko hedabideetan (prentsaurrekoa montatzen duzunean joaterik ez dutela eta mesedez prentsa oharra eta argazkia bidaltzeko eskatzen duten horietan). Enfin, lehenengoan ezin bete-betean asmatu, noski!

Ah! Bide batez, ateak zabalik dituzue hala Kameratoian bertan nola Benito Ansola ikus-entzunezko beketan izena emateko, e?

Iragarki nagusia Youtube bidezko bideo interaktibo bat da: zonbi apokalipsia gertatu eta denbora gutxira, neska batek Hell Pizza bat eskatu du jateko. Herriko beste puntan, Hell-eko pizzeroak gorriak ikusi behar ditu enkargua bezeroarengana helarazteko, herria zonbiz josita baitago. Filmaren hainbat momentutan, ikusleak erabaki behar du pizzeroaren hurrengo mugimendua zein izango den: bidean odoletan aurkituko duen autoestopista hartu ala ez, topatzen dituen zonbiei nola eraso… Erabaki okerra hartuz gero, akabo pelikula!

Oso ideia frikia, bistan denez, Hell Pizzaren bezero potentzialaren profila argi uzten duena!

Click here to view the video on YouTube.

[Via: Arturo Goga]